İsveç ve Finlandiya, NATO’ya katılım için Türkiye’yi ikna edebilecek mi?

Ankara’da İsveç ve Finlandiya’nın müracaatlarının başka farklı ele alınması ve ilk olarak daha az sıkıntılı olan Finlandiya’nın iştirakinin onaylanması niyeti zaman zaman gündeme getiriliyor.

Ancak Finlandiya, ittifaka iştirakinin İsveç ile ortak proje olduğunu, bundan ötürü süreçlerin ayrılmasını istemediğini kaydediyor.

İsveç’in TBMM’nin açılmasından yalnızca bir gün önce Türkiye’ye dönük silah ticaretindeki kısıtlamaları kaldırdığını açıklaması ise yeni hükümetin de ittifaka iştiraki öncelikli bir adım olarak gördüğünü göstermesi açısından çok önemli bir gelişme olarak bedellendiriliyor. İsveç, 2019 sonunda Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyinde gerçekleştirdiği Barış Pınarı Operasyonu’nu münasebet göstererek silah satışına kısıtlama getirmişti.

İsveç’ten 1 Ekim öncesi çok önemli adım

İsveç ve Finlandiya’nın katılım süreçleriyle ilgili olarak Ekim ayında çok önemli toplantılar yapılacak.

Bu toplantıların birincisi, 5-6 Ekim günlerinde hatalıların iadesine ilişkin teknik bahisleri ele alacak olan Türkiye ve İsveç adalet bakanlıkları arasında gerçekleşecek.

Türkiye, İsveç’ten bilhassa “terör zanlılarının” iadesi konusunda somut adım bekliyor.

Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, bu mevzuda her iki ülkeden de şimdi somut bir adım atılmadığına dikkat çekmiş, bunun Ankara için kıymetini gündeme getirmişti.

Ekim ayında gerçekleşmesi beklenen diğer çok önemli toplantı ise Türkiye-Finlandiya-İsveç üst seviye yetkililerince yapılacak 2. Ortak Daimi Düzenek görüşmesi olacak.

İsveç’te yaşanan seçim süreci ve hükümet değişikliği nedeniyle bu toplantının tam tarihi şimdi netleşmedi. Lakin İsveç ve Finlandiya, bu toplantının bir an önce yapılmasını istiyor.

İsveç’in hükümet değişikliğine rağmen NATO’ya katılım müzakerelerini sürdüren ekibi değiştirmemesi bu açıdan olumlu bir gelişme olarak bedellendiriliyor.

İsveç ve Finlandiya’ya göre ilerleme var

Ankara’nın “ilerleme yok” açıklamasına rağmen İsveç ve Finlandiyalı yetkililer, bilhassa 26 Ağustos toplantısının olumlu bir havada gerçekleştiğini ve ilerleme sağlandığını kaydediyorlar.

Türk basınına konuşan Finlandiya Dışişleri Bakanı Pekka Haavisto, “Bizim elimizdeki tablo ilerleme olduğuna işaret ediyor. Ayrıntılara girmek istememAğustos ayındaki toplantıda olumlu bir hava görüldü ve ilerleme kaydedildi,” sözlerini kullandı.

Fin diplomatik kaynaklar da, müzakerelerde gelinen noktayı Türkiye’den daha farklı gördüklerini, Türkiye’nin telaşlarını gidermek için çalışmalarını sürdürdüklerini kaydediyor.

Son periyotta yapılan görüşmeler sonucunda Ankara’nın dile getirdiği dertler karşısında daha yüksek bir farkındalık gösterip işbirliği gösterdiklerini anlatan kaynaklar, Türkiye ile Finlandiya ve Türkiye ile İsveç arasında geçmişte de yapılan birçok ikili anlaşma olduğunu, bunların daha titiz ve faal şekilde uygulanması konusunda uzlaşma sağlandığına dikkat çekiyor.

2022 sonuna onay beklentisi var

Bu değerlendirmeler ışığında, Finlandiya ve İsveç’in beklentisi Türkiye’nin onay sürecini en geç 2022 sonuna kadar tamamlaması.

Fin diplomatik kaynaklar, Haziran’da başlayan müzakerelerin yılsonuna kadar altı aylık bir süreyi tamamlayacağını, bunun da meselelerin aşılması için kâfi bir zaman olduğu kanısını dile getiriyor.

Aynı kaynaklar, Finlandiya ve İsveç’in savunma ve dışişleri bakanlarının ekim ve kasım aylarında yapılacak NATO bakanlar toplantılarına davetli ülke statüsünde katılacaklarını anımsatarak, bütün bu platformlarda yapılacak temasların iki İskandinav ülkesiyle Türkiye arasındaki sıkıntıların çözülmesine katkı sağlayacağı değerlendirmesini yapıyor.

İsveç ve Finlandiya’nın beklentilerinin Türkiye’de nasıl karşılık göreceği, müzakerelerde elde edilen sonuçların TBMM’de onay sürecini hangi hızda başlatacağı ileriki devirde netlik kazanacak.

Süreç nasıl gelişti?

İsveç ve Finlandiya, ittifaka resmi müracaatlarını 18 Mayıs’ta yapmışlardı. Bu iki ülkenin katılım protokolleri, 30 Haziran’da toplanan NATO liderler zirvesinden sonra 5 Temmuz’da Brüksel’de imzalanmış ve katılım süreci resmen başlamıştı.

1 Ekim itibarıyla 30 NATO üyesinden 28’i İsveç ve Finlandiya’nın iştirakini meclislerinde onayladılar. Sürecin tamamlanması için Türkiye ve Macaristan’ın da meclis onayını tamamlaması gerekiyor.

Finlandiya ve İsveç, AB ve NATO içerisinde “başına buyruk” bir siyaset izleyen Cumhurbaşkanı Viktor Orban liderliğindeki Macaristan’ın yakın vakitte onay sürecini tamamlayacağı beklentisinde.

Taraflar arasında yapılan son temaslarda bu hususta bir görüş birliğine varıldığı Helsinki ve Stockholm tarafından dile getiriliyor.

Türkiye’nin pozisyonu ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 13 Mayıs’ta yaptığı açıklamadan bu yana değişmedi.

Erdoğan, o açıklamasında, İsveç ve Finlandiya’nın başta “PKK olmak üzere terör örgütlerine ev sahipliği yaptığını” söylemiş ve bu hususta adım atmamaları durumunda Türkiye’nin bu ülkelerin ittifaka iştirakine olumlu bakmayacağını söylemişti.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in de teşebbüsleriyle Türkiye, İsveç ve Finlandiya, 29 Haziran’da Madrid’de üçlü bir protokol imzalamış ve lakin bu adımla iki ülkenin ittifaka davet edilmelerinin önü açılmıştı.

Üçlü protokole göre İsveç ve Finlandiya, “Türkiye aykırısı terör hareketlerine izin vermeyecekleri, terör gruplarının topraklarında faaliyet göstermeyecekleri sözünü vermiş, genel olarak terörizmle mücadelede” Ankara ile daha sıkı işbirliği yapacaklarını bildirmişlerdi.

Aynı vakitte “terör zanlılarının Türkiye’ye iadesi ve silah satışında kısıtlamaları kaldıracaklarını” da kaydetmişlerdi.