Japonya’da tecavüzün tanımı neden değişiyor?

Davalara istek kavramının girmesi sağlanacak

08.06.2023 07:48

A⁺

A^-

Japonya’da tecavüze uğrayan bayanlar her zamanadaletin tecelli edeceğine dair bir umut besleyemiyor. Lakin Japon parlamentosunun üzerinde çalıştığı yasa tasarısı bu durumu tamamen değiştirebilir.

BBC muhabirleri Tessa Wong ve Sakiko Shiraishi’ye göre içinde bulunduğumuz yüzyılda ikinci sefer cinsel taciz ile ilgili bir yasa üzerinde çalışılan ülkede, tacizin ve tecavüzün tarifinin değişmesi gündemde.

En büyük fark tecavüzün tarifinin “zorla gerçekleşen cinsel ilişkiden” “rıza gösterilmeden gerçekleşen cinsel ilişki” olarak değiştirilmesi olacak.

Böylece davalara istek kavramının girmesi sağlanacak.

Şimdiki Japon kanunlarına göre tecavüzün, “kendisinde olmayan yahut karşı çıkamayan birinin durumunu berbata kullanmanın” sonucu gerçekleştiği öngörülüyor.

Bu birçok ülkedeki istek kavramına dayalı tecavüz tarifinden farklı.

Tecavüzün çok dar bir kapsamda tanımlanmasının savcıların ve yargıçların bir hadiseyi tecavüz olarak nitelendirmesi için yüksek bir çıta belirlediği düşünülüyor.

2014’te ülkenin başşehri Tokyo’da 15 yaşındaki bir genç bayanın tecavüz olayında mahkeme “koşulların bayanın direnmesini zorlaştırmadığını” münasebet göstererek zanlıyı aklamıştı.

Aynı vakitte Japonya’da istek yaşı 13 olduğu için tecavüze uğrayan genç bayan bir yetişkin olarak ele alınmıştı.

Cinsel tacizden kurtulanlar için bir dayanışma ağı olan Bahar (Spring) ismindeki kümenin sözcüsü Yuu Tadokoro, kimi zanlıların zorla ve istek olmadan eylem gerçekleştiğinin kanıtlanmasına karşın ceza almadıklarını söyledi.

İkinci bir travma ihtimali

Üniversite öğrencisi Megumi Okano, öbür bir üniversite öğrencisi tarafından tecavüze uğradığında bu yüzden polise gitmediğini anlatıyor.

Beraber televizyon izlerlerken “Hayır” demesine karşın taarruza ve tecavüze uğradığını anlatan Megumi, bir süre boğuştuğunu fakat sonra donup kaldığını aktarıyor.

Bu durumun Japon maddeleri tarafından tecavüz olarak görülmediği vurgulanıyor.

Hukuk okuyan Megumi, maddeleri ve davaları okuduktan sonra, yaşadıklarının “saldırı” tarifine girmeyeceğine kanaat getirmiş.

Japonya’da gerçekleşen soruşturmalarda, tecavüzden kurtulanların polise ve hastane görevlilerine olayı anlatırken tekrar bir travma yaşadıkları da yer alıyor.

Megumi, bu sebeple de adaletin gerçekleşmeyeceği inancıyla polise gitmediğini, bunun yerine okulundaki taciz istişare merkezine gittiğini belirtiyor.

Bu merkezin araştırması sonucunda zanlının tecavüz ettiği kararına varılmış.

Merkez, zımnilik gerekçesiyle BBC’nin sorularını yanıtlamadı.

Ancak soruşturma sonucunda zanlı çoktan mezun olduğu için, bu olayın sonuçlarına katlanmak zorunda kalmadı.

Toplumda değişim talebi

Megumi, bu kişinin ceza kovuşturmasına maruz kalmamasından dolayı hayal kırıklığına uğradığını anlatıyor.

Japonya’da soruşturmaların yalnızca üçte birinde tecavüz kabahatinin işlendiği kararına varılıyor.

Ancak toplumda uzun bir müddettir bunun değişmesi için güçlü bir talep var.

2019’da bir ay içinde dört hadisede zanlılar hiçbir ceza almadı, bu da toplumda reaksiyonların ortaya çıkmasına yol açtı.

Toplumun tepki göstermesinin üzerine bu davaların hepsi tekrar görüldü ve zanlılar suçlu bulundu.

Ülke çapında başlatılan kampanya ve tecavüzden kurtulanlara gösterilen dayanışma sonucunda bu konu Japonya’da daha çok yer kaplamaya başladı.

2019 yılında Japon gazeteci Shiori Ito’nun, kendisine tecavüz eden kişi tarafından maddi ve manevi zararın karşılanması için 3,3 milyon yen (30 bin dolar) tazminat almasına hükmedilmesi kilit değerdeki davalardan biriydi.

Shiori Ito, 2015’te bilinçsiz olduğu sırada Noriyuki Yamaguchi’nin kendisine tecavüz ettiğini söylemiş, lakin savcılar kâfi delil olmadığını öne sürerek ceza davası açmamıştı.

Ancak Ito daha sonra ülkedeki #MeToo (Ben de) hareketinin simgesi haline gelerek tazminata hak kazandı.

Bu da Japonya’da taciz ve tecavüz olaylarının tekrar gözden geçirilmesinde bir mihenk taşı oldu.

Zaman daralıyor

Yapılması planlanan kanun tasarısıyla istek yaşı da 16’ya yükseltilecek.

Yasa tasarısında mağdurun “rızasının olmadığını göstermesinin zor olduğu” sekiz senaryo ortaya konuyor.

Aktivistler ise bu sekiz senaryonun netleştirilmesini talep ediyor.

Geçmesi halinde yasa tasarısı bir milat olacak.

Tokyo merkezli bir insan hakları örgütünün başkan yardımcısı olan Kazuko Ito, bu kanunla birlikte ülkede isteğin ne olup ne olmadığına dair önemli tartışmaların başlamasını umuyor.

Ancak bir yandan da zaman daralıyor.

Parlamentonun üst kanadının maddeyi 21 Haziran’a kadar geçirmesi gerek; fakat şimdilik göçle ilgili bir yasa gündemi kaplamış durumda.

Bu tarih geçerse, cinsel saldırı ile ilgili ıslahatların geleceği belirsizleşecek; o yüzden de aktivistler milletvekillerine baskı yapıyor.

Bir yandan da aktivistlere göre yalnızca maddelerle ilgili bir değişiklik yapılması kâfi olmayacak; cinsel saldırı ülkede hala tabu olan bir bahis.

Kazuko Ito’ya göre bunun sebebi jenerasyonlar boyunca Japonların “seks ve cinsel isteğe dair çarpık fikirlerle” büyümüş olması.

Üniversite öğrencisi Megumi Okano ise cinsel ataktan kurtulanlar için bir hukuk şirketi kurmayı düşünüyor: “Şimdi en azından bir umut görebildiğim için biraz daha rahatladım.”