Menzil Cemaati: Tarikat-siyaset-ticaret

Cumhur İttifakı’nı seçimlerde destekleme kararı alan Menzil Cemaati, son yıllarda Türkiye’de olağanüstü bir güce ulaştı. Devlet içerisinde Gülen yapılanmasından boşalan takımlara Menzil üyelerinin doldurduğu iddia edildi. Bilhassa Sağlık Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın yanı sıra TSK ve Emniyet içerisinde de taraftarlarını artırdığı sıkça konuşulmaya başlandı. Cemaatin tarikat-siyaset-ticaret üçgeninde faaliyetleri göze çarpıyor. 

Menzil Cemaati’nin kuruluşları olan Tüm Endüstrici ve İşadamları Derneği (TÜMSİAD), Semerkand Vakfı, Beşir Derneği ile Gençlik Eğitim ve Kültür Konfederasyonu (GENÇKON), 14 Mayıs’ta yapılacak Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimlerinde Cumhur İttifakı’nı destekleme kararı aldı. Bu durum, faaliyetleri dini alandan siyasi alana yönelen Menzil Cemaati’ne gözleri çevirdi.

Peki Menzil Cemaati kimdir, nasıl kuruldu, faaliyetleri neler, bürokrasideki gücü ne kadar?

Adını Adıyaman’daki Menzil Köyü’nden alıyor

Nakşibendi Tarikatı’nın Halidiyye koluna bağlı olan Menzil Cemaati, Adıyaman’ın Kâhta ilçesine bağlı Menzil Köyü’nde Abdülhakim Erol tarafından kuruldu. “Gavs Bilvanisi” olarak anılan Erol, “Seyyid” soyundan geldiğini iddia etti. Erol, “Abdülhakim el-Hüseyni” ve “Gavs Azam” mahlaslarını kullandı. 1977 yılına kadar Menzil Köyü’nde cemaati yöneten Erol’un vefatından sonra yerine oğlu Muhammed Raşit Erol geçti. Bu ismin de vefatının akabinde Menzil Köyü’ndeki cemaat liderliği postuna 1993’ten beri Abdülbaki Erol oturuyor.

Cemaat, dini alanın yanı sıra Semerkand Şirketler Grubu ismi altında da ticari hayatta uzunluk gösteriyor. Bu gruba bağlı 17 şirket var. Televizyonculuktan pazarlamaya, besinden, özel hastaneye, online alışverişten meslek sitesine kadar çeşitli ticari faaliyetler yürütülüyor. 

Cemaat, Semerşah Turizm ve Erşah Turizm isimli şirketleriyle hac ve umre organizasyonu da yapıyor. Vakfa bağlı onlarca öğrenci yurdu eğitim alanına el atmış durumda. İstanbul’un Pendik ilçesinde bulunun Emsey Hospital ise cemaatin en bilinen sağlık kuruluşu. Menzil piri de zaman zaman sağlık denetimlerini bu hastanede kalarak yapıyor.

Menzil Cemaati’nin propaganda faaliyetleri ise Semerkand Yayın Grubu üzerinden sürdürülüyor. Semerkant TV, Radyo 15, Semerkand Yayınevi, Hacegâh Yayınevi, Semerkand Mecmuası, Semerkand Çocuk Mecmuası, Semerkand Aile Mecmuası, Genç Okur Mecmuası cemaate ait yayın organları.

Menzil Köyü, Türkiye ve Avrupa’dan binlerce müridi her yıl ağırlıyor. Cemaat mensupları, tarikat pirini ziyaret ederek bağlılıklarını bildiriyor ve “tövbe alıyor. “Menzil Dergâhı’nı ziyaret edenler arasında kamu vazifelileri de var. Türkiye’deki tarikatlar arasında en fazla “müride” sahip cemaatlerin başında Menzil geliyor.

Cemaatin Buhara kolu, Eskişehir ve Ankara’da aktif

Ölen Menzil Piri Raşit Erol’un diğer oğlu Fevzeddin Erol ise 2003 yılında Eskişehir’in Sivrihisar ilçesinde satın aldığı çiftliği bir cemaat merkezine dönüştürdü. Kısa süre içinde birçok kişinin bölgeye gelmesinin akabinde bölgenin ismi Buhara Köyü oldu.

“Bilvanis Çiftliği” ismiyle bilinen cemaat merkezini takip ettirdiği savıyla periyodun Hava Kuvvetleri Komutanı Alım Balanlı, Balyoz soruşturması kapsamında söze çağrılmıştı. Erol’un benzeyenzamanda Ankara’nın Pursaklar ilçesinde bir külliyesi de bulunuyor. Fevzeddin Erol’un bilhassa Ankara, Eskişehir ve Afyon vilayetlerinde örgütlendiğine dikkat çekiliyor. 

Diyanet’in uyarısı neydi?

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın saklı tarikatlar raporunda, Menzil Cemaati için şu ihtarda bulunuluyordu:

“Grubun sıralanan görüşleri, sahih İslam anlayışıyla bağdaşmamaktadır. Aslında aynı tasavvufi oluşumlarda da görülen bu sakıncalı telakkiler Menzil cemaatinde daha çok vurgulanmakta ve tesir alanı daha çok sade halk katmanı olduğu için daha çok yaygınlaşmaktadır. Son vakitlerde Menzil grubunun bürokraside teşkilatlandığı ve kamuda aktifliğini artırdığı yönünde kamuoyunda bir kanaat dillendirilmeye başlanmıştır. Doğru olması halinde bu tezahürün ülkemizde orta ve uzun vadede kasvetlere yol açacağı bedellendirilmektedir.”

Diyanet’in raporundaki “Cemaat bürokraside teşkilatlandı, ileride meşakkatlere yol açabilir” değerlendirmesi dikkat cazibeli. Menzil Cemaati, bilhassa 15 Temmuz darbe teşebbüsünün akabinde kamuda önemli bir güce ulaştı. 

Sağlık Bakanlığı’nda örgütlendiler

Cemaatin en güçlü yapılanması Sağlık Bakanlığı’nda kurulmuştu. Eski Sağlık Bakanı Recep Akdağ’ın da cemaate mensup olduğu sık sık gündeme geldi. Hatta Akdağ’ın döneminde bakanlığa ait bir özel jetin adının Menzil pirine atıf yapılarak “Gvs” konulduğu gündeme gelmişti. 

Sözcü Gazetesi Ankara Temsilcisi Hürmet Öztürk’ün “Menzil-Bir Tarikatın İki Yüzü” isimli kitabında Menzil tarikatının Buhara kolunun piri Feyzeddin Erol ile yapılan bir söyleşiye de yer verilmişti. Erol, cemaatin Sağlık Bakanlığı’ndaki gücüne ilişkin soruya “Ne olacak… Enerji eski Bakanı Taner Yıldız da Sağlık eski Bakanı Recep Akdağ da bizim evimizde büyüdüler. Her hafta yanımda olan insanlardı. Şu Anda selam vermiyorlar. Biz, Menzil’den kopunca bizden koptular. Biz değil, Menzilciler Türkiye’nin her yerinde güçlüdür. Bilmiyorum, devlette her yerde adamları var” karşılığını vermişti.

Menzil üyesi olan eski GATA Başhekim yardımcısı olan Dr. Ali Edizer, paylaştığı bir görüntüde, “Neden aldatıyorsunuz? Bir oburunu seviyorsanız, onu da alın. İnsan yuvasını yıkar mı? Uygar kanunla zati mücadele ediyoruz” demişti. Edizer, bunun akabinde görevden alınmıştı. Nakşibendi tarikatının kolu olan İskenderpaşa cemaatine mensup olan Fahrettin Koca’nın bakanlığa atanmasının da Menzil’in gücünü kırmaya yönelik olduğu konuşulmuştu. 

Menzil Cemaati’nin son yıllarda TSK, Emniyet, Milli Eğitimi kurumlarda da “mürit” sayısını artırdığı belirtiliyor. Lakin bugüne kadar bu argümanlarla ilgili önemli bir araştırma yapılabilmiş değil. 

Menzil Cemaat’inin AKP’nin yanı sıra geçmişte MHP ile BBP ile de yakından alakası vardı. 12 Eylül döneminde birçok MHP’linin Menzil Dergâhı’na girip çıktığı yazıldı. Cezaevinde tasavvufa yönelen MHP’lilerin çıktıktan sonra Menzil ile bağlarını sürdürdüğü bilinen bir durum. BBP’nin helikopter kazasında ölen lideri Muhsin Yazıcıoğlu’nun Menzil’e bağlı olduğu biliniyor. 

Yargıda ise şu an Menzil üyelerinin MHP eliyle etkinlik alanı bulduğu belirtiliyor. Bilhassa Yargıtay ve Danıştay üyesi olarak MHP kontenjanından atanan birçok hâkim ve savcının, Menzil Cemaati’ne yakın olduğu yargı kulislerinde sıkça konuşuluyordu. MHP Genel Merkezi idaresinde şu an Menzil’e yakın isimlerin bulunmadığı belirtilirken sırf MHP Genel Başkan Başdanışmanı Eyyup Yıldız’ın ise bu cemaate bağlı olduğu öne sürülüyor.  

Depremde ön plana çıktı

Menzil Cemaati, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat tarihli zelzelelerin akabinde oluşan boşluğu doldurmak için de ön plana çıktı. Cemaatin bir organı olan Beşir Derneği, başta Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay’da yardım stantları kurarak “insani yardım” ismi altında propaganda alanı buldu.

Beşir Derneği, bilhassa iş savaşın sürdüğü Suriye’de Türkiye’nin denetimindeki bölgelerde insanı yardım ismi altında ağır faaliyet gösteriyor. Dernek, besin ve giysi yardımının yanı sıra İdlip’te AFAD koordinasyonunda bin 361 briket ev inşa etti. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun makamında ağırladığı dernekler arasında Beşir Derneği yöneticileri de yer aldı ve Soylu bu isimlere özel olarak teşekkür etti. 

Geçmişte MHP’yi destekleyen Menzil, bugün AKP’nin müsaadeden gidiyor. Cemaat, AKP’yi destekledikçe karşılığında devlet içinde ve sivil alanda kendisine açılan yolda ilerliyor, kadrolaşıyor, mürit devşiriyor. 

Cemaatin Cumhur İttifakı’nı destekleme açıklamasındaki “Net maksatların süratlice ve kararlılıkla hayata geçirilebilmesi ismine geçtiğimiz kritik periyodun deneyimini önemsiyoruz” ifadesi de tarikat-siyaset-ticaret üçgenindeki çıkarları özetliyor gibi.