Rusya’daki bir cezaevinde tecavüze uğrayan mahkum: “Öfkemi atabilmek için avaz avaz bağırıyorum”

Rusya’nın güneybatısındaki Saratov cezaevi hastanesi geçen yıl mahkumlara yapılan azapların tüyler ürpertici imgelerinin bir insan hakları kuruluşuna sızdırılması ve uluslararası medyada haberlerinin yer almasıyla gündeme gelmişti.

Aleksey Makarov, 2018 yılında darp suçundan aldığı 6 yıllık cezanın kalanını çekmek için Saratov cezaevine nakledilmeden önce buranın kötü şöhretini duymuştu. Öteki cezaevlerinden Saratov cezaevindeki hastaneye gönderilen mahkumlar, kendilerine kapalı kapılar gerisinde işkence yapılabilmesi için düzmece tıbbi münasebetler uydurulduğunu söylüyordu.

Rusya cezaevleri derhal çabucak hiçbir bağımsız kontrole tabi değil. Cezaevi hastaneleri ise karantina kuralları nedeniyle daha da kontrolden uzak.

Makarov, gerçekten hastaydı. Tüberküloz teşhisi konmuştu ve durumu nedeniyle kendisine pek dokunulmamasını umuyordu. fakat orada tutulduğu süre içerisinde iki defa tecavüze uğradığını anlatıyor.

Mağdurlar ve uzmanlar Makarov ve diğer mahkumların maruz kaldığı taciz ve istismarın hep cezaevi idaresinin bilgisi ve onayı dahilinde gerçekleştiğini, daha sonra mahkumlara şantaj ve tehdit materyali olarak kullanıldığını söylüyor.

İlk defa 2020’de işkence gördü

Büyük gürültü yaratan sızdırılan işkence görüntüleri Rusya hükümetini skandalla ilgili adımlar atmaya zorladı. Bağımsız Rus medya projesi Proekt’e göre 2015 ile 2019 arasında Rusya ve bağlı bölgelerindeki cezaevlerinin yüzde 90’ından işkence şikayetleri gelmişti.fakat çok yavaş hareket ediliyordu.

BBC bu periyoda ait binlerce mahkeme dokümanını inceledi ve en ağır mahkum istismarı davalarında 41 cezaevi görevlisinin suçlu bulunduğunu tespit etti. bunların neredeyse yarısının cezaları ertelenmişti.

BBC ayrıyeten Makarov dahil birçok eski mahkumla cezaevlerindeki tecrübelerini konuştu. Makarov ilk defa 2020 Şubat’ında işkence gördüğünü anlatıyor. Cezaevi idaresine karşı bir komplo içinde olduğunu itiraf etmesini istiyorlardı, fakat o da reddediyordu.

Üç adamın cinsel şiddetine uğradığını anlatıyor:

“10 dakika boyunca dövdüler, giysilerimi parçaladılar. Sonra iki saat daima fırça sopasıyla tecavüz ettiler. Bayıldığımda üzerime soğuk su döküyorlar ve yeniden masanın üzerine yatırıyorlardı.”

İki ay sonra şey tekrarlandı. Makarov saldırganlara 50 bin ruble (890 dolar) ödemeye zorlandı ve bu bahiste konuşmasını engellemek için tecavüze uğradığını düşünüyor.

Makarov, BBC’ye tecavüz sırasında görüntü kaydı yapıldığını da anlattı. Mahkumlar bunaaşağılayıcı imgelerin sızdırılmasının bir şantaj ögesi olarak kullanıldığını biliyor.

Tecavüzcüler, diğer mahkumlardıMakarov ve diğer mahkumlar bu bireylerin cezaevi idaresinin talimatı ve onayıyla hareket ettiği için hiç kuşku duymuyor. İşkence sırasında çığlıklar duyulmasın diye çok gürültülü müzikler çalındığını söylüyorlar.

Putin müdürü değiştirdi

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Rusya Cezaevleri Genel Müdürü’nü değiştirdi ve değişimi sağlamak için “sistemli önlemler” alınacağını söyledi.

Geçen ay maddelerde yapılan değişiklikle güvenlik ve infaz yetkililerinin güçlerini berbata kullanarak işkenceye başvurmasına ağır cezalar getirildi. fakat insan hakları grupları azabın farklı bir suç olarak ceza hukukunda yer almadığına dikkat çekiyorlar.

Aslında Putin 2018 yılında, bu defa Moskova’nın kuzeyinde Yarovlav cezaevinde mahkumların toplu dövülmesine dair ispatlar sızdırıldığında da değişim vaad etmişti.

Yaroslav cezaevinin 11 işçisi yargılanmış ve 2020 yılında mümkün olan en düşük cezalara çarptırılmışlar, iki en üst seviye yetkili de beraat etmişti.

En az 350 mahkuma işkence

ülkede bugüne kadar yaşanan en büyük cezaevi işkence skandalı Sibirya’nın Irkutsk bölgesinde ortaya çıktı. 2020 yılında Angarsk’taki 15 nolu cezeavinde mahkumların protesto aksiyonlarına karşılık yetkililer özel harekat ekipleri çağırdı.

Yüzlerce mahkum iki farklı gözaltı merkezine sevk edildi, burada gardiyanlar ve öteki mahkumların azabına maruz kaldılar. İnsan hakları gönüllüleri bu olayda en az 350 mahkuma işkence yapıldığını tahmin ediyor.

İşkence gören mahkumlardan biri olan Denis Pokusaev, “Eziyet neredeyse üç ay kadar hafta sonları hariç her gün devam etti. Gülüyor, meyve yiyerek seyrediyorlardı. Birine ellerine ne geçirdilerse onla tecavüz ediyorlardı, gardiyanlar zevkle izliyordu” diyor.

Davaların açılması bekleniyor

BBC Rusça, cezaevleri yetkililerinden işkence ve tecavüz savlarıyla ilgili görüş almak için başvurdu lakin cevap alamadı. Pokusaev bu olayda mağdur olduğu hukuken tescil edilen ve mahkemede ifade vermeyi kabul eden 30 kadar mahkumdan biri.

Soruşturmanın sonunda birçok dava açılması bekleniyor. Denis ve az sayıda diğer eski mahkum yakında iki cezaevi işçisi aleyhine ifade vermeye hazırlanıyorlar. Avukatlar, müşteki ve şahitlerden kapalı olarak görülecek davada dışarı bilgi vermemeleri konusunda taahhüt alınmış.

Bu türel süreçlerin, manalı bir ıslahatın yolunu açıp açmayacağı şimdi belli değil. Pokusaev hala olanların travmasını atlatamadığını anlatıyor.

“Hemen her gün konutumuzun yakınındaki bir ormana gidiyorum. Orada avaz avaz haykırarak küfrediyorum. İçimdeki öfkeyi atabilmek için” diyor.

fakat bir yandan da adaletin tesisi için mücadele etmeye kararlı. Şayet insanlar yüreğini toplayıp konuşursa bunun mümkün olabileceğini düşünüyor.

“Şu anda Rusya’da insanlar çıkıp herhangi bir şey söylemeye korkuyor. Bu yüzden hiçbir ilerleme sağlanamıyor” diyor.