Rusya’dan Ukrayna ve Avrupa’ya gözdağı: Nükleer tatbikat

Dünyada bugün dikkatler, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin‘in Pekin’de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştireceği görüşmeye ve Batı’ya meydan okuyan her iki liderin verecekleri mesajlara çevrildi.

Vladimir Putin, ABD Başkanı Donald Trump‘tan birkaç gün sonra gerçekleştirdiği Pekin ziyareti ile ilgili olarak yayınladığı video mesajında, her iki ülkenin egemenliğin korunması da dahil olmak üzere birçok kilit konuda birbirlerini desteklemeye hazır olduklarını vurguladı.

Putin: İlişkiler eşi benzeri görülmemiş boyuta ulaştı

“Uzun süredir dostum olan Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Şi Cinping’in daveti üzerine Pekin’i bir kez daha ziyaret etmekten büyük mutluluk duyuyorum” diyen Putin, karşılıklı ziyaretlerin “ilişkilerin sınırsız potansiyelini ortaya çıkarma çabalarının ayrılmaz bir parçası olduğunu” kaydetti.

“Rusya-Çin ilişkileri eşi benzeri görülmemiş bir düzeye ulaşmıştır” ifadelerine vurgu yapan Putin, bu ilişkinin karşılıklı anlayış ve güvene, kazan-kazan ilkesine ve hakkaniyetli bir iş birliği yürütme kararlılığına dayalı olduğunu belirtirken, iki devletin aynı zamanda, egemenlik ve devletin bütünlüğü gibi temel çıkarları konusunda birbirlerini desteklediklerini aktardı.

Trump’a verilmek istenen mesaj ne?

İki nükleer güç olan Çin ve Rusya, Şi-Putin zirvesiyle stratejik iş birliğini daha da güçlendirmeyi hedefliyor.

Bugünkü Pekin ziyareti, Putin’in Çin’e gerçekleştirdiği 25’inci ziyaret.

Pekin yönetimi, Kremlin ile bağını “sarsılmaz ilişkiler” olarak nitelendiriyor. Uzmanlara göre Trump’ı büyük bir ihtişam ve törenle ağırlayan Şi, bugün Putin’e Çin-Rusya bağlarının her zamanki gibi güçlü olduğu yönünde mesajlar vermek istiyor.

Şi’nin Trump ile görüşmesinde ele alınan konular hakkında Putin’i bilgilendirmesi, iki liderin görüşmesinin ardından da ortak bir deklarasyonun yayımlanması bekleniyor.

ISEAS-Yusof Ishak Enstitüsü’nün kıdemli araştırmacısı Ian Storey, “Şi-Putin zirvesi, Çin-Rusya stratejik ortaklığının her iki ülkenin dış politikasının temel taşı olmaya devam ettiğini ve ABD’nin aralarına nifak sokmaya yönelik her türlü girişiminin başarısızlığa mahkum olduğunu dünyaya gösterecektir” görüşünü aktardı.

Şanghay Uluslararı Çalışmalar Enstitüsü’nden Zhao Lang ise “Moskova, Rusya’nın Çin’in stratejik hesaplamalarında hâlâ ayrıcalıklı bir yere sahip olduğu konusunda güvence almak istiyor” diyor.

King’s College London’dan Natasha Kuhrt, Şi-Putin zirvesinin Trump’a da mesaj niteliği taşıdığı görüşünde.

Kuhrt, “Bu, Washington için, Çin-Rusya ilişkisinin 30 yılı aşkın süredir devam eden sağlam bir ilişki olduğunu hatırlatan bir buluşma” görüşünü paylaşıyor.

Çin-Rusya bağları gücünü koruyor

Çin ve Rusya’nın ortak sınırı yaklaşık 4 bin 300 kilometre uzunluğunda.

ABD ve Batı’nın hakim olduğu, ancak son yıllarda sarsılmaya başlayan dünya düzenine birlikte meydan okuyan bu iki nükleer güç, aynı zamanda ABD’nin İsrail ile savaş halinde olduğu İran ve yine Batı’nın hasım olarak gördüğü Kuzey Kore ile müttefik ilişkilerine sahip.

Çin, Rus petrolünün en büyük alıcısı konumunda. Batı’nın Rusya’nın petrol ihracatına yönelik yaptırımlarına rağmen Çin, ödemelerin büyük ölçüde yuanı ile gerçekleştiği alımlarına devam ediyor.

Donald Trump’ın, geçen hafta Şi ile yaptığı görüşmede, Ukrayna savaşını sona erdirmeye dönük çabaları ve Rusya’dan beklentileri hakkında da değerlendirmelerde bulunduğu açıklanmıştı.

Trump, Çin başkentinden ayrıldıktan sonra Air Force One’da gazetecilere, “Bu konunun çözüme kavuşturulmasını istiyoruz” demişti.

Ancak uzmanlar, Çin’in bu konuda Rusya’ya baskı uygulamasını olası görmüyor. Pekin, Ukrayna’da çatışmaların sona erdirilmesi için görüşmeler yapılması çağrısında bulunmakla birlikte hiçbir zaman Rusya’yı işgali nedeniyle kınamadı.

Putin’den Avrupa’ya nükleer tatbikat hamlesi

Bu arada Rusya Savunma Bakanlığının, Putin’in Şi ile görüşmesinden birkaç saat önce, üç gün süreyle nükleer tatbikat düzenleneceğini duyurması, Avrupa başkentlerinde geniş yankı uyandırdı.

Rusya’nın NATO’yu da teyakkuza geçiren açıklamasında, “19-21 Mayıs 2026 tarihleri arasında Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri, saldırı tehdidi durumunda nükleer güçlerin hazırlanması ve kullanılmasına yönelik bir tatbikat yürütüyor” ifadelerine yer verildi.

Uçaklar, gemiler, denizaltılar ve nükleer denizaltılar ile 200’ü aşkın füze fırlatma sistemi, 7 bin 800 ekipman ve silah ile düzenleneceği açıklanan tatbikata 65 binden fazla askerin katılacağı belirtildi.

Balistik ve seyir füzelerinin de deneme amaçlı fırlatılacağını duyuran Rusya açıklamasında, “Tatbikat kapsamında Belarus Cumhuriyeti topraklarında konuşlandırılmış nükleer silahların ortak eğitimi ve kullanımıyla ilgili hususlar da ele alınacak” sözlerine yer verdi.

Rusya, nükleer başlık taşıyabilen Oreshnik füzesini, NATO’ya komşu olan müttefiki Belarus’a konuşlandırmış, dört yılı aşkın süredir devam eden Ukrayna saldırıları esnasında da defalarca bunları kullanmakla tehdit etmişti.

Rusya ve ABD arasında, nükleer silah kapasitelerini sınırlayan ve “New START” olarak adlandırılan nükleer silah anlaşmasının süresi Şubat ayında dolarak resmen sona erdi, nükleer sınırlar kalktı.

Rusya’nın Avrupa’ya meydan okuyan nükleer tatbikatı, Putin’in Rusya’nın nükleer gücünü överek öne çıkarttığı ve Moskova’nın Ukrayna’ya verdikleri destekten ötürü Avrupa başkentlerini tehdit ettiği bir dönemde gerçekleşmesi endişelere yol açıyor.