TÜİK: Bayanların istihdam oranı, erkeklerin istihdam oranının yarısından az

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) istatistiklerle bayan verilerine göre, 2022 yılında, bayan nüfus 42 milyon 575 bin 441 kişi, erkek nüfus 42 milyon 704 bin 112 kişi oldu. Bayanların istihdam oranı ise erkeklerin oranının yarısından az olduğu ortaya çıktı. Yönetici konumundaki bayan oranı yüzde 20, üniversitelerdeki bayan profesör oranı yüzde 33,2 düzeyinde kaldı. 

TÜİK, ‘İstatistiklerle Kadın’ bilgilerini açıkladı. Buna göre, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarında 2022 yılında, bayan nüfus 42 milyon 575 bin 441 kişi, erkek nüfus 42 milyon 704 bin 112 kişi oldu. Diğer bir tabirle, toplam nüfusun yüzde 49,9’unu bayanlar, yüzde 50,1’ini ise erkekler oluşturdu. Bayanlar ile erkekler arasındaki bu oransal istikrar, bayanların daha uzun yaşaması nedeniyle, 60 ve daha yukarı yaş grubundan itibaren bayanların lehine değişti. Bayan nüfusun oranı, 60-74 yaş kümesinde yüzde 52,2 iken 90 ve üzeri yaş kümesinde yüzde 72,4 oldu. 

En az bir eğitim seviyesini tamamlayan 25 ve daha yukarı yaştaki bayanların oranı yüzde 87

Ulusal Eğitim İstatistikleri Bilgi Tabanı sonuçlarına göre, en az bir eğitim seviyesini tamamlayan 25 ve daha yukarı yaştaki nüfusun toplam nüfus içindeki oranının 2008-2021 yılları arasında arttığı görüldü. En az bir eğitim seviyesini tamamlayan 25 ve daha yukarı yaştaki bireylerin toplam nüfus içindeki oranı, 2008 yılında yüzde 81,1 iken 2021 yılında yüzde 92,1 oldu. Bu oran cinsiyete göre incelendiğinde, 2008 yılında en az bir eğitim seviyesini tamamlayan 25 ve daha yukarı yaştaki bayanların oranı yüzde 72,6, erkeklerin oranı yüzde 89,8 iken bu oran 2021 yılında kadınlarda yüzde 87,3, erkeklerde yüzde 97,1 oldu. 

Yükseköğretim mezunu 25 ve daha yukarı yaştaki bayanların oranı yüzde 20,9

Yüksekokul ve fakülte, yüksek lisans ve doktora mezunu olan 25 ve daha yukarı yaştaki nüfusun toplam nüfus içindeki oranı, 2008 yılında yüzde 9,8 iken 2021 yılında yüzde 23,0 oldu. Bu oran cinsiyete göre incelendiğinde, 2008 yılında yükseköğretim mezunu olan 25 ve daha yukarı yaştaki bayanların oranı yüzde 7,6, erkeklerin oranı yüzde 12,1 iken bu oran 2021 yılında bayanlarda yüzde 20,9, erkeklerde ise yüzde 25,1 oldu. 

Yüksek öğretim mezunu bayanların iş gücüne katılım oranı yüzde 67

Hane halkı iş gücü araştırması sonuçlarına göre, 2021 yılında 15 ve daha yukarı yaştaki iş gücüne katılma oranının yüzde 51,4 olduğu görüldü. Bu oran bayanlarda yüzde 32,8, erkeklerde ise yüzde 70,3 oldu. İş gücüne katılma oranı eğitim durumuna göre incelendiğinde, bayanların eğitim düzeyi yükseldikçe iş gücüne daha fazla katıldıkları görüldü. Okuryazar olmayan bayanların iş gücüne katılma oranı yüzde 12,8, lise altı eğitimli bayanların iş gücüne katılma oranı yüzde 25,3, lise mezunu bayanların iş gücüne katılma oranı yüzde 32,5, mesleksel ya da teknik lise mezunu bayanların işg ücüne katılma oranı yüzde 38,5 iken yükseköğretim mezunu bayanların iş gücüne katılma oranı yüzde 67,6 oldu. 

Kadınların istihdam oranı erkeklerin yarısından daha az

Hane halkı iş gücü araştırması sonuçlarına göre, 2021 yılında 15 ve daha yukarı yaştaki istihdam edilenlerin oranının yüzde 45,2 olduğu görüldü. Bu oran bayanlarda yüzde 28,0, erkeklerde ise yüzde 62,8 oldu. En yüksek istihdam oranı yüzde 52,0 ile Tekirdağ, Edirne, Kırklareli bölgesinde, en düşük istihdam oranı ise yüzde 29,9 ile Mardin, Batman, Şırnak, Siirt bölgesinde seyretti. En yüksek bayan istihdam oranı, yüzde 36,8 ile TR90 Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane bölgesinde gerçekleşti. Bu bölgeyi yüzde 35,6 ile Kastamonu, Çankırı, Sinop, yüzde 33,8 ile Samsun, Tokat, Çorum, Amasya izledi. 

En düşük bayan istihdam oranı ise yüzde 14,5 ile Mardin, Batman, Şırnak, Siirt bölgesinde gerçekleşti. Bu bölgeyi yüzde 15,9 ile Şanlıurfa, Diyarbakır, yüzde 19,6 ile Van, Muş, Bitlis, Hakkari izledi. En yüksek erkek istihdam oranı, yüzde 70,0 ile Tekirdağ, Edirne, Kırklareli bölgesinde gerçekleşti. Bu bölgeyi yüzde 67,2 ile Gaziantep, Adıyaman, Kilis, yüzde 67,1 ile Konya, Karaman izledi. En düşük erkek istihdam oranı ise yüzde 46,7 ile Mardin, Batman, Şırnak, Siirt bölgesinde meydana geldi. Bu bölgeyi yüzde 54,2 ile Şanlıurfa, Diyarbakır ve Van, Muş, Bitlis, Hakkari izledi. 

Hane halkı işgücü araştırması sonuçlarına göre yarı vakitli çalışanların istihdam içindeki oranının 2021 yılında yüzde 9,9 olduğu görüldü. Bu oran bayanlarda yüzde 16,4, erkeklerde ise yüzde 7,0 oldu.

Hane halkı iş gücü araştırması sonuçlarına göre hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş kümesindeki bireylerin istihdam oranı, 2014 yılında yüzde 59,8 iken 2021 yılında yüzde 58,9 oldu. Bu oran cinsiyete göre incelendiğinde, 2021 yılında hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş kümesindeki bayanların istihdam oranının yüzde 26,1, erkeklerin istihdam oranının ise yüzde 89,1 olduğu görüldü.

2022 yılında çalışanların yüzde 63,2’sinin işe geliş gidiş için harcanan vakitten memnun

Yaşam memnuniyeti araştırması sonuçlarına göre 2022 yılında çalışanların yüzde 63,2’sinin işe geliş gidiş için harcanan vakitten mutlu olduğu görüldü. Bayan çalışanlarda bu oranın yüzde 67,5, erkek çalışanlarda ise yüzde 61,5 olduğu görüldü. 

Kadın büyükelçi oranı yüzde 27

Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, bayan büyükelçi oranı 2011 yılında yüzde 11,9 iken 2022 yılında yüzde 27,2 oldu. Erkek büyükelçi oranı ise 2011 yılında yüzde 88,1 iken 2022 yılında yüzde 72,8 oldu. 

Kadın milletvekili oranı yüzde 17

Türkiye Büyük Millet Meclisi verilerine göre 2022 yıl sonu itibarıyla 579 milletvekili içerisinde bayan milletvekili sayısının 100, erkek milletvekili sayısı ise 479. Meclis’e giren bayan milletvekili oranı, 2007 yılında yüzde 9,1 iken 2022 yılında yüzde 17,3 oldu. 

Üniversitelerdeki bayan profesör oranı yüzde 33

Yükseköğretim istatistiklerine göre, yükseköğretimde görevli profesörler içinde bayan profesör oranı 2010-2011 öğretim yılında yüzde 27,6 iken 2021-2022 öğretim yılında yüzde 33,2 oldu. Doçent takımında görev yapan bayan oranı 2021-2022 öğretim yılında yüzde 40,2 iken öğretim vazifelisi takımında görev yapan bayan oranı yüzde 50,8 oldu. 

Yönetici konumundaki bayan oranı yüzde 20

Hane halkı iş gücü araştırması sonuçlarına göre şirketlerde üst seviye ve orta kademe yönetici konumundaki bayan oranı 2012 yılında yüzde 14,4 iken 2021 yılında yüzde 20,7 oldu. 

Aile yapısı araştırması sonuçlarına göre 2021 yılında bayanların çalışması ile ilgili bireylerin algıları incelendiğinde, bayanın çalışması ve sosyal hayata katkı sağlamasının değerli olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 82,6 olurken, bayanlara göre bu oran yüzde 85,6, erkeklere göre ise yüzde 79,5 oldu. 

Ortalama ilk evlenme yaşı bayanlarda 25; erkeklerde 28 oldu

Evlenme istatistiklerine göre, resmi olarak ilk evliliğini 2022 yılında yapan bayanların ortalama evlenme yaşı 25,6 iken erkeklerin ortalama evlenme yaşı 28,2 oldu. Ortalama ilk evlenme yaşının en yüksek olduğu il, bayanlarda 29,7 yaş, erkeklerde 32,3 yaş ile Tunceli oldu. Ortalama ilk evlenme yaşının en düşük olduğu kent ise bayanlarda 22,7 yaş ile Ağrı, erkeklerde 26,2 yaş ile Şanlıurfa oldu. 

TÜİK verilerine göre, resmi evliliklerde eşler arasındaki eğitim farkı incelendiğinde, 2021 yılında bayanların yüzde 39,4’ünün kendilerinden daha yüksek eğitimli erkeklerle evli olduğu görüldü. Eşlerinden daha yüksek eğitimli olan bayanların oranının yüzde 15,9, eğitim düzeyleri aynı olan eşlerin oranının ise yüzde 42,8 olduğu görüldü. 

Boşanma istatistiklerine göre 2022 yılında mutlaklık kazanan boşanma davaları sonucu çocukların velayetinin çoğunlukla anneye verildiği görüldü. Annenin velayetine verilen çocuk oranı yüzde 75,7 iken babanın velayetine verilen çocuk oranı ise yüzde 24,3 oldu. 

Ev işlerini ekseriyetle bayanlar üstlendi

Aile yapısı araştırması sonuçlarına göre 2021 yılında hanedeki ev işlerinin ekseriyetle kim tarafından yapıldığı incelendiğinde, meskenin badana/boyası hariç tüm işlerin ekseriyetle bir hane halkı ferdi tarafından üstlenildiği görüldü. Hane halkı ferdi tarafından yapılan ev işleri cinsiyete göre incelendiğinde, ev işlerini çoklukla bayanların üstlendiği görüldü. Bayanlar en fazla yüzde 94,4 ile çocuk bakımı, yüzde 85,6 ile çamaşır ve bulaşık yıkama (makineyle bile olsa), yüzde 85,4 ile yemek yapma ve meskenin günlük toplanması ve temizlenmesi işlerini üstlendi. Erkekler en fazla yüzde 74,1 ile aylık faturaların ödenmesi, yüzde 65,2 ile küçük bakım, tamir, tamir işlerini üstlendi. 

İnternet kullanan bayanların oranı yüzde 80

Hane halkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması sonuçlarına göre 2022 yılında 16-74 yaş kümesindeki bireylerin internet kullanım oranı yüzde 85,0 oldu. Bu oran bayanlarda yüzde 80,9 iken erkeklerde yüzde 89,1 oldu. 

Hane halkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması sonuçlarına göre internet üzerinden ferdî kullanım maksadıyla mal ya da hizmet siparişi veren yahut satın alan 16-74 yaş kümesindeki bireylerin oranı, 2021 yılı nisan ayı ile 2022 yılı mart ayını kapsayan on iki aylık periyotta yüzde 46,2 oldu. Cinsiyete göre internet üzerinden mal ya da hizmet siparişi verme yahut satın alma oranı, bayanlarda yüzde 42,7 iken erkeklerde yüzde 49,7 oldu. 

Kadınları yüzde 30’u yaşadığı etrafta gece yalnız yürürken kendini inançsız hissetti

Yaşam memnuniyeti araştırması sonuçlarına göre, 2022 yılında, yaşadıkları etrafta gece yalnız yürürken kendilerini inançsız hissedenlerin oranı yüzde 21,8 iken bu oran bayanlarda yüzde 30,4, erkeklerde yüzde 13,0 oldu. Bayanların yüzde 51,1’i, erkeklerin ise yüzde 71,9’u yaşadıkları etrafta kendilerini güvende hissetti. Konutlarında yalnız otururken kendilerini inançsız hissedenlerin oranı 2022 yılında yüzde 5,0 iken bu oran bayanlarda yüzde 6,8, erkeklerde yüzde 3,2 oldu. Bayanların yüzde 80,5’i, erkeklerin ise yüzde 88,2’si meskenlerinde yalnız otururken kendilerini güvende hissetti. (ANKA)