Tüm yurtta 23 Nisan coşkusu

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlu olsun… 23 Nisan hem saltanatın kaldırılması hem Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılması hem de Çocuk Bayramı’nın bir ortada kutlandığı, Türkiye’nin resmi ilk bayramı özelliğini taşıyor…

23 Nisan, Türkiye’nin dünyaya armağan ettiği bir bayram… Lakin 23 Nisan tek bir bayram da değil, 3 bayramın aynı gün kutlandığı bir gün. 23 Nisan 1920 Büyük Millet Meclisi’nin açılışı, 1 Kasım 1922 Saltanat’ın kaldırılması ve 23 Nisan Çocuk Haftası…

Büyük Millet Meclisi’nin açılışı

19 Mayıs 1919’da Samsun’a ayak basan Mustafa Kemal Paşa, Anadolu’da bir Meclis’in kurulmasını istiyordu. Amasya Tamimi ile Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararlarla “ulusun egemenliğini tekrar ulusun azim ve kararlılığı sağlayacağı” fikri yerleşmiş oldu.

1919 sonbaharında yapılan seçimlerden sonra, Osmanlı Mebusan Meclisi 12 Ocak 1920’de, 168 üyesinden 162’sinin iştirakiyle toplandı. Mustafa Kemal, Erzurum mebusu seçilmişti lakin o Ankara’da kaldı. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti yanlısı milletvekillerinin çoğunlukta olduğu bu Meclis, 28 Ocak 1920’de yaptığı zımnî oturumda Misakımilli’yi kabul etti. İstanbul’un 16 Mart’ta işgali ve Milli Mücadele yanlılarının tutuklanmaya başlamaları üzerine milletvekilleri ve aydınlar, Ankara’ya gitmeye başladı. Mebusan Meclisi de 18 Mart’ta son defa toplanarak, Meclisin süresiz olarak tatil edilmesini kararlaştırdı.

Mustafa Kemal, 19 Mart 1920’de yayımladığı genelgeyle “Ankara’da olağanüstü yetkili bir Meclis”in toplanacağını duyurdu.

23 Nisan 1920’de, Hacıbayram Mescidi’nde cuma namazı kılınıp, kurbanlar kesildikten sonra ilk TBMM, İttihat ve Terakki Kulübü olarak yapılan binada açıldı. Cumhuriyet’e giden yolda büyük adımlar atılmasını sağlayacak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 102 yıl önce 23 Nisan’da açılması, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurtuluş gayretinin en çok önemli safhalarından birisi oldu.

Saltanat’ın kaldırılması

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 1 Kasım 1922’de kabul ettiği 308 numaralı “Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin, hukuku hâkimiyet ve hükümranının mümessili hakikisi olduğuna dair” isimli kararnamesi ile saltanat resmen kaldırılmış oldu. Bu kararla Osmanlı Devleti resmen sona ermiş oldu.

1 Kasım 1922’de saltanat kaldırılınca. “1 Kasım Ulusal Hakimiyet Bayramı” olarak kabul edildi. 1 Kasım, “Hakimiyet-i Ulusala Bayramı” olmasına karşın bu tarihten sonra Meclis’in açılış tarihi olan 23 Nisan, Ulusal Hakimiyet Bayramı olarak kutlandı ve zamanla 1 Kasım tarihi unutuldu.

Hakikaten 1935’te bayramlar ve tatil günleriyle ilgili kanun değiştirirken “23 Nisan Ulusal Bayramı”, “23 Nisan Ulusal Hakimiyet Bayramı” olarak değiştirildi.

Çocuk haftası ve 23 Nisan çocuk günü

Osmanlı Devleti’nde kurulan ıslahhaneler ve Darüleytamların, 1900’lere gelindiğinde yetersiz kalması sonucunda ilk olarak 1908 yılında Kırklareli’nde “Himaye-i Etfal” kuruldu. 1917 yılında İstanbul Himaye-i Etfal Cemiyeti kurulurken, Kırklareli’nde kurulan cemiyetle birleşti. İlerleyen yıllarda ise farklı vilayetlerde açılmaya devam etti.

Himaye-i Etfal Cemiyeti kuruluş gayesini “Cemiyet evvela şehit çocuklarıyla, saniyen harp malullerinin ve harp felaketzedelerinin çocuklarıyla iştigal eder” ve “Cemiyet, bunun haricinde alelumum etfalin himayesine ait hususat ile meşgul olur” şeklinde açıklıyor. Cemiyet öncelikle şehit yetimleriyle meşgul olacağını belirtirken, ülkenin bütün çocuklarını himaye edecek geniş bir hizmet anlayışını kabul ediyor.

Himaye-i Etfal Cemiyeti, 23 Nisan’ı çocuk bayramı olarak kabul ederken, 1929 yılından itibaren 20-30 Nisan ortasını Çocuk Bayramı Haftası olarak kutlamaya başladı.

Periyodun müelliflerinden, CHP’li, Galatasaray’ın kurucularından Ruşen Eşref Ünaydın bir yazısında, 23 Nisan için “Başlangıcımız olan Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı bu günü, vatanı korumak uğrunda canlarını feda edenlerin çocuklarını anma günü saymakla Himaye-i Etfal Cemiyeti çok çok önemli ve manalı bir harekette bulunmuştur” diyor.

1982 Anayasası’yla birlikte 23 Nisan “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak kutlanıyor.