Ata Emre Akman cinayeti meclis gündeminde: Motokurye ölümleri ve çalışma koşulları Bakan Işıkhan’a soruldu

Balıkesir Üniversitesi Turizm Rehberliği Kısmı öğrencisi 20 yaşındaki Ata Emre Akman, 11 Mayıs gecesi motokurye olarak çalıştığı esnada bıçaklanarak öldürülmesiyle motokuryelerin sıkıntıları yeniden gündeme geldi. Emek Partisi (EMEP) Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, motokuryelerin çalışma şartlarını ve iş cinayetlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’a sordu.

Karaca Cet Emre Akman cinayetinin, Gazi Üniversitesi Tarih kısmında ve İstanbul Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği kısmında öğrenciyken motokureylik yapan ve 2022 yılında benzeyenşekilde öldürülen 28 yaşındaki Samet Özgül’ü akla getirdiğini ifade etti.

Kurye Hakları Derneği’nin 5 Ocak 2024’te yayınladığı “2023 Moto Kurye Vefatları Raporu”nu hatırlatan Karaca 2022 yılında 58, 2023 yılında ise 3’ü çocuk 5’i mülteci olmak üzere en az 68 motokuryenin hayatını kaybettiğini hatırlatarak raporda dikkat çeken konulardan birinin motokuryelerin çoğunluğunun 18-28 yaş aralığındaki üniversite tahsili yaşında olan gençlerden oluşması olduğunun kaydetti.

“Önlem yok, sürat pirimi var”

Moto kuryelerin vefat ve yaralanmalarına sebep olan temel ögenin çalışma şartları olduğuna dikkat çeken Karaca “Raporda; hizmetin üretildiği aracın güvenlik açısından risk arz eden, müdafaasız olduğu ve bu aracın kullanımında güvenlik açısından özel ekipmanların kullanımına ihtiyaç olduğu ifade edilmektedir. Yapılan işin uzun müddetli ve aralıksız olarak sürdürmeye uygun bir iş olmadığı ve mevsim kurallarından da direkt etkilendiği; buna rağmen ‘çok tehlikeli iş kolu’ sınıflandırmasında yer almadığı belirtilmektedir.  Yasal mevzuat gereği personel sağlığı ve güvenliği kurallarının iş yerlerinde oluşturulmasının olanaksız olduğunu belirtilen raporda; tedbir bir yana ‘hız temelli prim, paket başı ödeme, performans’ gibi uygulamalar ve molaların kullandırılmaması nedeniyle kaza ve mevt riskinin arttığı öne çıkarılmaktadır. Moto kuryeler; insanca çalışma şartlarında, teminatlı, emekçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin uygulanmasını, emeklerinin karşılığı olan fiyatı ve meselelerine hem yasal mevzuatta hem de uygulamada gerçek tahliller istemektedirler” ifadelerini kullandı.

EMEP Milletvekili Sevda Karaca, Bakan Işıkhan’dan şu sorulara cevap istedi:

1. Türkiye çapında toplamda kaç motokurye çalışmaktadır? Bunların kent, yaş ve cinsiyet dağılımı nasıldır? Kaç motokurye üniversite öğrencisidir? Kayıt dışı çalıştırılan moto kurye sayısı kaçtır?
2. 2020-2024 yılları arasında iş cinayetinde ölen ve iş kazasına yaralanan, tacize ve hücuma maruz kalan motokurye sayısı kaçtır ve yıllara göre dağılımı nedir? Bunlardan kaçı mülteci, kaçı çocuk, kaçı üniversite öğrencisidir?
3. Motokurye olarak çalışırken iş cinayetinde hayatını kaybeden bireylerin vefatları, iş kazası kapsamına girmekte midir? Değilse iş kazası kapsamına alınmasına ilişkin Bakanlık olarak bir çalışmanız var mıdır?
4. Motokuryelerin meslek hastalıkları ne şekilde belirlenmektedir? 2020-2024 yılları arasında meslek hastalığı kaydı yapılan motokurye sayısı kaçtır?
5. Hastalık, fırtına, şiddetli yağış ve kaza kurumunda dahi siparişlerin yerine ulaştırılması için baskı yapılarak kuralsız ve esnek çalıştırılan motokuryelerin çalışma hayatları ne şekilde denetlenmektedir?
6. İşçi sağlığı ve güvenliği konusunda kontrolsüz bırakılan motokuryeler için “çok tehlikeli iş kolu” sınıfına alınması için bir çalışmanız bulunmakta mıdır? Moto kuryelerin çalışma şartları ve İSG kontrolleri maddelerin uygulanmasını, denetlemesi ve yeni yasal teminatlar için ne tıp adımlar atmayı planlamaktasınız?