Çin’den ABD’nin TikTok kararına tepki

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Vang Vınbin, Pekin’de düzenlenen günlük basın toplantısında tasarının adil rekabet ve uluslararası ticaret kurallarının karşısında yer aldığını söyledi.

“Ulusal güvenlik” münasebeti, öteki ülkelerin rekabetçi şirketlerini aşağı çekmek için kullanıldığında eşitlik ve adaletten söz edilemeyeceğini ifade eden Sözcü Vang, “Başkalarının elindeki iyi şeyleri kapmak için her yolu deneyen bu tavır, düpedüz soyguncu mantığıdır.” dedi.

Vang, TikTok hadisesinin ABD’nin “kurallar” ve “düzen” dediği şeyin kendisinden diğerine hizmet etmediğini bütün dünyaya bir sefer daha açıkça gösterdiğini savunarak, “ABD, TikTok’un ulusal güvenliğini tehdit ettiğine dair hiçbir ispat bulunmamasına karşın ulusal güvenlik kavramını suiistimal ederek devlet gücünü bu şirketi baskı altına almak için kullanıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

YouTube, Facebook ve Instagram gibi ABD’li şirketlerin sosyal medya hizmetlerinin Çin’de yasak olduğunun hatırlatılması üzerine Vang, “Biz yabancı platformların ve hizmetlerin kanunlara ve düzenlemelere uydukları sürece Çin pazarında fliyet göstermesine izin veriyoruz. Bu, ABD’nin TikTok konusu ele alışından tamamen farklı. ABD’nin tavrı, açıkça zorbalık ve soyguncu mantığı.” diye konuştu.

Vang, TikTok’un Çin’in Ulusal Güvenlik Yasası uyarınca Çin hükümetinin talebi halinde bilgi paylaşma zaruriliği bulunduğu, ABD’li kanun koyucuların bundan telaş duyduğu tezine de, “Çin hükümeti data mahremiyeti ve güvenliğine büyük değer vermektedir. Bireylerden ve işletmelerden, ülkelerin ulusal maddelerine aykırı olarak Çin hükümeti için data toplamasını ya da sağlamasını hiçbir zaman istemedik ve istemeyeceğiz.” tabiriyle karşılık verdi.

TikTok ya diğerlerine satılacak yahut yasaklanacak

ABD Temsilciler Meclisi, 13 Mart’ta yaptığı oylamada “Amerikalıları Yabancı Düşmanlarca Denetim Edilen Uygulamalardan Müdafaa Yasası” başlıklı tasarıyı büyük çoğunlukla kabul ederek onay için ABD Senatosu’na göndermişti.

ABD Başkanı Joe Biden, Senato’nun onaylaması halinde maddeyi imzalayarak yürürlüğe sokacağını bildirmişti.

“Ulusal güvenlikle ilgili sorun oluşturduğu” gerekçesiyle TikTok’un yasaklanmasının önünü açan tasarının yasalaşması halinde ana ortak pozisyonundaki Çin ByteDance firması, platformu devretmek zorunda kalacak. Aksi takdirde TikTok’un ABD’deki internet uygulama mağazalarından 5 ay müddetle ya da tamamen çıkarılması öngörülüyor.

Cumhuriyetçiler ve Demokratların ortak oylarıyla kabul edilen tasarıya destek verenler, Pekin merkezli ByteDance firmasının TikTok aracılığıyla elde ettiği Amerikan vatandaşlarına ait bilgilerin Çin idaresine iletildiğini savunuyor.

Tasarıya karşı çıkan Kongre üyeleri, TikTok’un data toplayıp Çin’e ilettiği argümanının ispata muhtaç olduğunu ve uygulamanın yasaklanmasının “ifade özgürlüğünü” kısıtlama manasına gelebileceğini belirtiyor.

TikTok yönetimi ise bu tezlerin gerçeği yansıtmadığını ve ABD’de diğer sosyal medya platformlarıi tamamen Amerikan maddelerine göre çalıştıklarını iddia ediyor.

ByteDance, iki taraftan da baskı altında

Tasarının yasalaşması halinde Tiktok’un ana ortağı ByteDance’ın, şirketin bölümü konusunda Washington ve Pekin’in zıt taraflı taleplerinin baskısı altında kalması beklenen.

Eski ABD Hazine Bakanı Steven Mnuchin, tasarının yasalaşmasıyla devranı gündeme gelecek olan TikTok’u satın almak için bir yatırımcı grubu kuracağını duyurmuştu. Uygulamayı kullanıcıların sevdiğini ve kapatılmaması gerektiğini savunan Mnuchin, “Bunun ABD’li işletmelere ait olması gerekir. Çinlilerin, bir ABD şirketinin Çin’de bu türlü bir şeye sahip olmasına asla izin vermesi mümkün değil.” tabirini kullanmıştı.

Çin hükümetinin ByteDance’in TikTok’u ABD’li bir alıcıya satmasına izin verip vermeyeceği belirsizliğini korurken, TikTok CEO’su Shou Zi Chew, satışın bir seçenek olmadığını ima etmişti.

Çin Ticaret Bakanlığı da TikTok’u hedef alan tasarının kabul edilmesinin akabinde Washington idaresine, “başka ülkelerin şirketlerine yönelik akıl dışı baskılara son verme” davetinde bulundu.

Ticaret Bakanlığı Sözcüsü Hı Yadong, Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, “ABD, piyasa ekonomisine ve adil rekabet kurallarına hürmet göstermeli ve tüm ülkelerin teşebbüslerine açık, eşit ve ayrımcı olmayan bir ortam sağlamalıdır.” dedi.

İlgili tarafları Çin kanunlarına ve düzenlemelerine uymaya çağıran Sözcü Hı, Çin’in yasal haklarını ve çıkarlarını korumak için gereken önlemleri alacağını vurguladı.