Hamas’ın Türkiye’deki varlığı hakkında neler biliniyor?

Türkiye, Hamas’ı “terör örgütü” olarak değil, yasal bir örgüt olarak gören ülkeler arasında. Hamas’ın Türkiye’de, Katar’ın başşehri Doha’da olduğu açıktan faaliyet gösteren resmi bir siyasi ofisi bulunmuyor. Son yıllarda birtakım Hamas yetkililerinin kısa yahut uzun müddetli olarak Türkiye’de kalmaları da yahut sık sık ziyarette bulunmaları sır değil. Hamas’ın 7 Ekim taarruzlarıyla başlayan yeni süreçte ise bu durumun devam edip etmeyeceği merak ediliyor.

İsmail Haniye, 7 Ekim’de İstanbul’da mıydı?
Son günlerde ulusal ve uluslararası medyasında çıkan kimi haberlerde, Hamas Siyasi Ofis Başkanı İsmail Haniye ve kimi Hamas yetkililerinin, 7 Ekim’de İstanbul’da oldukları iddia edildi. Bu bahiste Hamas yahut Türk yetkililer resmi bir açıklama yapmış değil. Ancak açık kaynaklardan elde edilebilen birtakım bilgiler, bu olasılığa işaret ediyor. Bunlardan birisi, Al Jazeera kanallarının 7 Ekim hücumlarından kısa süre sonra Haniye ile gerçekleştirdiği TV röportajında, ekranda yer olarak İstanbul ibaresinin yer alması. İkincisi ise Haniye ve bir kümenin, bir odada, TV’de 7 Ekim hücumlarıyla ilgili haberlerin yer aldığı sırada topluca namaz kıldıkları imajda, odada küçük bir Türk bayrağının bulunması. BBC Türkçe’nin görüştüğü Hamas’a yakın bir kaynak, Haniye’nin o sırada İstanbul’da olmasının doğru ya da yanlışlığı konusunda, resmi ağızdan bir açıklama yapılmadan bir şey söylemesinin doğru olmayacağını söylüyor. BBC Türkçe’ye konuşan, krizin başından bu yana Hamas yetkilileriyle temas içinde olan bir gazeteci ise “İsmail Haniye ve bir grup Hamas yöneticisinin 7 Ekim’de İstanbul’da olduğunu fakat kısa süre sonra Türkiye’den ayrıldıklarını” söyledi.

Ankara, Haniye ve diğer Hamas yöneticilerinden Türkiye’den ayrılmasını istedi mi?
Son günlerde gündeme gelen bir öteki iddia ise 7 Ekim atakları akabinde Türk yetkililerin o sırada Türkiye’de bulunan İsmail Haniye ve Hamas yöneticilerinden ülkeden ayrılmalarını istemesi oldu. Bu argümanların akabinde Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi’nin X (Twitter) hesabından bir açıklama yapıldı. Açıklamanın Arapça yapılması dikkat cazip bulundu. Açıklamada, “Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın üst seviye Hamas yetkililerine Türkiye’yi derhal terk etme talimatı verdiği” iddiaları tamamen asılsızdır” denildi. Ancak X’deki açıklamada alıntılanan Al Monitor haberinde, “derhal terk etme talimatı” ifadesi yer almıyordu. Sadece Al Monitor değil öteki haber siteleri de, Hamas yöneticilerinin Türk yetkililerin talebiyle Türkiye’den ayrıldığı istikametindeki iddiayı kendi kaynaklarının da doğruladığını yazdı. BBC Türkçe’ye konuşan Hamas’a yakın bir kaynak ise Ankara’nın Hamas yetkililerinden ülkeyi terk etmesini istediği tezinin “kesinlikle doğru olmadığını” söyledi. Bu kaynak, “Hamas ve Türkiye arasındaki alakanın bozulmasını isteyenler, fitne çıkarmak isteyenler var” diye konuştu. BBC Türkçe’ye konuşan Hamas’a yakın kaynak, Türkiye’nin Hamas’la temasları konusunda ise, “Türkiye tüm taraflarla görüşüyor. Hamas’la da görüşmeler ağır olarak sürüyor” dedi. 7 Ekim sonrası Türkiye ile Hamas arasındaki bağların bozulup bozulmayacağına dair sorumuza ise “Ben bu türlü bir şey yaşanacağını hiç sanmıyorum” karşılığını verdi.

Filistin Yönetimi Lideri Mahmud Abbas, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve İsmail Haniye’nin 26 Temmuz 2023’te Ankara’daki görüşmesi.

Erdoğan’dan ‘Hamas terör örgütü değildir’ açıklaması
Krizin ilk günlerinde daha istikrarlı bir telaffuz kullanan ve faal diplomasi ile savaşın yayılmadan sonlanmasına çalışan Ankara, 17 Ekim’de Gazze’de El-Ehli Hastanesi’nde meydana gelen patlamadan sonra telaffuzunu sertleştirdi.

Filistin yetkilileri İsrail’in atağında 500’e yakın kişinin hayatını kaybettiğini açıklamış, İsrail patlamadan İslami Cihad örgütünü sorumlu tutmuş, örgüt ise İsrail’in savını reddetmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Çarşamba günü AKP Meclis Grup Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, “Ey İsrail, sen bir örgüt olabilirsin zira Batı’nın sana borcu çok. ama Türkiye’nin sana borcu yok. Batı Hamas’ı bir terör örgütü olarak görüyor. Hamas bir terör örgütü değil, topraklarını muhafazaya çalışan bir kurtuluş ve mücahitler grubudur” dedi. “İsrail’e gitme projesini” iptal ettiğini belirten Erdoğan, Türkiye’nin İsrail devletiyle sorunu olmadığını fakat İsrail’in Filistin’e karşı “bir örgüt gibi davrandığını” söyledi. İsrail ise Erdoğan’ın açıklamalarına tepki gösterdi.

İsrail Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lior Haiat, X (eski ismiyle Twitter) hesabından yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözlerini reddettiklerini söyledi. Haiat, “Hamas, bebekleri, çocukları, bayanları, yaşlıları vahşice ve kasıtlı olarak katleden, sivilleri rehin alan, kendi halkını canlı kalkan olarak kullanan, IŞİD’den daha beter alçak bir terör örgütüdür. Türkiye Cumhurbaşkanının terör örgütünü savunma teşebbüsü ve kışkırtıcı sözleri bile tüm dünyanın gördüğü vahşeti ve kesin gerçeği değiştirmeyecektir: Hamas eşittir IŞİD” dedi.  

Hamas’ın yurtdışı sorumlusu Halid Meşal, 2018’de İstanbul’da düzenlenen bir aktiflikte konuşma yapıyor.

AKP’den ‘Büyük Filistin Mitingi’
Bu ortada Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) İstanbul Kent Başkanlığı, 28 Ekim’de Atatürk Havalimanı’nda “Büyük Filistin Mitingi” düzenleyecek. İl Başkanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre mitinge Erdoğan da katılacak. Açıklamada mitinge ayrıyeten MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, BBP Genel Başkanı Mustafa Destici, Yeniden Refah Partisi Genel BaşkanınFatih Erbakan, HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapan ve DSP Genel Başkanı Lider Aksakal’ın da katılmalarının beklendiği belirtildi. Bunun yanında Filistin diasporasından isimlerin de mitinge katılacağı aktarıldı. Mitingdeki konuşmalarda ve alanda Hamas’la ilgili nasıl bir yaklaşım sergileneceği de merak ediliyor.